Stedenband Maastricht-Rama heeft onlangs een nieuwe projectsite gelanceerd waarop actuele informatie staat over de voortgang van het Xo-project in Rama.
Bezoek de site Rama goes Xo via het adres: www.rama.nl/xo
De terugvlucht verliep voorspoedig en inmiddels vertoef ik alweer een dag of twee op vertrouwde bodem. Hoewel, vetrouwd blijkt een relatief begrip, want op een bepaalde manier is alles hier ook weer een beetje vreemd voor me. En dat zit ‘m dan vooral in kleine dingen, zoals even niet meer weten waarvoor die ene gekke sleutel aan mijn sleutelbos ook al weer was, of vol verwondering over de snelweg rijden omdat het wegdek hier zo heerlijk glad en effen aanvoelt (in tegenstelling tot de bumpy roads van Nicaragua). Het zal nog wel even wennen zijn, vermoed ik, maar luxe went in de regel sneller dan de afwezigheid ervan, dus dat komt wel goed. En de hereniging met mijn dierbaren maakt natuurlijk ook een hoop goed, want hun warmte houdt de winterse koude uit mijn buurt en geeft mijn terugkomst glans. Ook het kerstgevoel begint langzaamaan te ontwaken en ik begin me al weer druk te maken over de cadeautjes die ik nog snel voor iedereen moet aanschaffen, iets wat een week geleden nog letterlijk ondenkbaar voor me was. Toch zal de kerst dit jaar anders voelen dan voorheen, vermoed ik, want dit feest van overvloed staat natuurlijk in schril contrast met de situatie in Nicaragua. Niet dat ik nu bij elke hap aan de hongerige straatkinderen van Rama denk, maar het vanzelfsprekende is er wel een beetje vanaf, en ik zie de kerst nu meer dan ooit als een geschenk dat ik mág in plaats van moet vieren. Misschien is dat wel het meest waardevolle souvenir van deze reis, het besef dat ik in een bevoorrechte positie verkeer en daardoor meer en oprechter dankbaar kan zijn voor al het goede dat ik mag ervaren. Dat klinkt misschien wat pathetisch, maar ach, het past bij de tijd van het jaar en zeker ook bij het einde van een toch wel aangrijpende reis. Met dit stukje komt dit weblog trouwens ook aan een eind, hoewel ik niet uitsluit dat er ooit nog een vervolg komt, want ik blijf natuurlijk wel betrokken bij het wel en wee van het Xo-project in Rama. Vamos a ver, zeggen ze in Nicaragua, en ik denk dat ik het daarbij ook maar houd, want één ding heb ik de afgelopen maanden wel geleerd: alles loopt altijd anders dan je van tevoren denkt. Maar niet teveel plannen dus luidt het devies.
Ps Bij deze wil ik iedereen bedanken die dit weblog heeft gevolgd en in het bijzonder de mensen die (af en toe) een berichtje hebben achtergelaten, iets waar ik altijd erg verheugd mee was.
Gisteren heb ik afscheid genomen van Rama. Van de mensen die ik er heb ontmoet in de afgelopen twee maanden en van de omgeving. Met het laatste had ik een stuk minder moeite dan het eerste. Merkwaardig toch hoe snel je gehecht kan raken aan personen die tot voor kort volstrekte vreemden waren. Wat de omgeving betreft, die begon me de laatste tijd wel wat te benauwen, dus tijd om verder te trekken. Waar naartoe? Eerst naar Masaya, een rustig stadje net even ten zuiden van de hoofdstad Managua. Van hieruit ben ik vandaag opnieuw naar Managua gereisd, vanwege een bespreking op het ministerie van educatie over de voortgang van het Xo-project in Rama. De vergadering verliep voorspoedig, al was degene met wie we eigenlijk hadden afgesproken verhinderd en moesten we genoegen nemen met een plaatsvervanger. Wat in elk geval goed was om te horen, was dat het ministerie het nut inziet van de Xo en ook bereid is om na te denken over een zinvolle implementatie van het apparaat. Ook werd bevestigd dat de 3000 Xo’s die aan de overheid van Nicaragua zijn geschonken door een Mexicaans telecombedrijf inmiddels zijn toegewezen aan een stuk of 200 basisscholen in het land. De vraag is of 15 Xo’s per school veel zoden aan de dijk zet, maar het is in elk geval een begin en de interesse van het ministerie is gewekt. In Rama overigens, wil de Stedenband volgend schooljaar (februari 2009) van start gaan met 80 Xo’s voor de school waarvan de docenten het pilot-programma hebben gevolgd. Via een roulatie-systeem kunnen met dit aantal meerdere klassen tegelijkertijd en vaker dan eens per week aan de slag met de laptop. Hopelijk leidt deze aanpak tot een geslaagde toepassing van de Xo als volwaardig onderwijsinstrument en gaat Rama als lichtend voorbeeld dienen voor de rest van Nicaragua. Ik heb er vertrouwen in, maar de praktijk moet het uitwijzen en die is en blijft weerbarstig, zeker in dit land. Goed, tijd nu om het project even te laten voor wat het is en verder te kijken, letterlijk in dit geval, want morgen neem ik de bus naar Granada. Deze oude koloniale stad schijnt een zekere allure te bezitten, en daar hou ik wel van, dus dat komt goed uit. De komende drie dagen ben ik er te vinden en daarna zien we wel weer verder. Een mooi begin van mijn vakantie lijkt me.
Vandaag is de laatste dag van de Xo-pilot, en daarom hebben we iets speciaals in petto voor de docenten. Ze gaan namelijk zelf een les verzorgen met de Xo om die vervolgens te presenteren aan de voor deze gelegenheid uitgenodigde kinderen. Spannend, zowel voor de maestras als voor ons, want we hopen natuurlijk dat de dames laten zien het een en ander te hebben opgepikt van onze lessen. Na een uurtje van voorbereiding worden de kinderen bij elkaar gezet en begint het eerste docentenkoppel aan hun demonstratieles. De kinderen hebben er duidelijk zin in, want met vragende ogen en de muis in de aanslag richten ze zich op de docenten, die een aantal rekensommen hebben uitgedacht. Dat vraagt om de rekenmachine, een handige functionaliteit van de Xo die snel door de kids wordt gevonden. Even later verschijnen de juiste antwoorden op de verschillende beeldschermpjes, tot vreugde van de kinderen, die nu vast denken dat hoofdrekenen voorgoed tot het verleden behoort. Een andere docent laat het klasje kennis maken met een muziekprogramma, waarbij dierengeluiden worden gekoppeld aan bepaalde toetsen en ritmes. Interessant om te zien (en te horen), want dit programma hebben we niet behandeld tijdens de pilot en de docenten hebben dus eerst zelf uitgevonden hoe een en ander in elkaar steekt. Dat is een opsteker voor ons, want kennelijk voelen ze zich vertrouwd genoeg met het apparaat om zelf op ontdekkingstocht te gaan. Precies wat we bedoeld hebben met deze cursus. Als een volgende docent de kinderen foto’s laat maken van zichzelf raken de meeste helemaal bevangen door het oog van de camera, wat vast weer een hoop fraaie plaatjes oplevert. Aan het einde van de les nemen we afscheid van de groep en delen we versnaperingen en drankjes uit aan de aanwezigen. Als de docenten het lokaal verlaten blijf ik achter met gemengde gevoelens, want hoewel ik blij ben dat de pilot tot een goed einde is gebracht, realiseer ik me tegelijkertijd dat er nog een behoorlijke weg te gaan is voordat de Xo’s daadwerkelijk op doeltreffende wijze op school kunnen worden ingezet. Maar goed, de eerste stap is gezet en het is nu aan de mensen hier om hun enthousiasme voor het project levende te houden en op hun beurt weer door te geven. Als dat gebeurt, komt het vanzelf wel goed met die groene rakkers.
In onderstaande video legt maestra Esterling aan de kinderen uit hoe de camera op de Xo werkt.
Vandaag is het zweten geblazen voor de docenten, want er staat een heuse toets op het programma. Als de eerste dames het lokaal binnenkomen zie ik aan hun gezichten dat ze niet helemaal gerust zijn op een goede afloop van het examen. De meesten nemen nog gauw wat aantekeningen door en het doet me eigenlijk wel goed om te zien dat ze het gebeuren behoorlijk serieus opvatten. Tien vragen hebben we voor ze opgesteld en daarna volgen nog drie praktische oefeningen met de Xo. Omdat we weten dat de docenten goed geoefend zijn in het letterlijk reproduceren van kennis, gaan de vragen vooral over Xo-vaardigheden en dus niet zo zeer over de theorie. Een voorbeeld:
Zonder al te specifiek te willen worden, gaat het bij deze vraag om het benoemen van de vier belangrijkste knoppen die op de Xo te vinden zijn. Het blijkt dat ongeveer de helft grote moeite heeft om de juiste volgorde (van links naar rechts) aan te geven. En dat nadat we vijf dagen lang gehamerd hebben op het belang (en de verschillende namen) van deze vier toetsen. Valt me toch een beetje tegen van de dames. Het goede antwoord is overigens de laatste combinatie, wat natuurlijk alleen interessant is voor de mede-Xo-fanaten die dit blog volgen, maar voor de volledigheid zeg ik het toch maar. Tijdens de praktische oefeningen valt ook een aantal dames door de mand, want zonder hulp van de buren vinden sommige het ineens knap lastig om het apparaat goed te bedienen. Voor ons een goede gelegenheid om te zien wie het al in de vingers heeft en wie het maar moeilijk kan bijbenen. Dat is belangrijk voor volgende week, als we beginnen met het tweede en laatste deel van de workshop, dat zowel qua tempo als niveau een stuk hoger zal liggen. We willen onze aandacht dan vooral richten op degenen die nu enig talent aan de dag leggen. Hoe we dit precies in de praktijk gaan brengen is nog een beetje de vraag, al schrikken enkelen misschien zo van hun cijfer dat ze hun Xo uit eigen beweging aan de wilgen hangen. We zullen het zien.
Vandaag hebben we de docenten kennis laten maken met het internet. Voor ons de normaalste zaak van de wereld, maar voor de meeste dames een nog onbekend virtueel terrein. Een van hen vroeg me of het internet op de Xo hetzelfde internet is als dat wat ze weleens gezien had op meer gangbare computers. Helemaal geen gekke vraag natuurlijk, want als je om te beginnen niet goed weet hoe het internet er nu precies uitziet, dan kun je ook niet beoordelen of je met het enige echte internet te maken hebt. Maar hoe leg je iemand vervolgens uit waaraan je het internet kan herkennen? Ja, je hebt Google, het alziende oog binnen een netwerk van websites dat elke dag alleen maar groter en groter wordt. En verder zijn er natuurlijk nog wat andere iconen van het web, zoals YouTube, Wikipedia en het wat verguisde maar nog altijd even populaire Hotmail. De lijst is eigenlijk oneindig en dat is nu precies wat het internet als fenomeen zo ongrijpbaar maakt. Niet gemakkelijk om uit te leggen, maar de ervaring is ook in dit geval een goede leermeester. De meeste docenten hadden namelijk al snel door dat het internet in essentie een uit zijn krachten gegroeide vraagbaak is vol hele en ook een hoop halve antwoorden. Hoe je het kaf van het koren scheidt is weer een heel ander verhaal, en het enige dat ik tegen de newbies kan zeggen is: the proof of the pudding is in the eating. Tast toe dames!
De Xo is een bijzonder apparaat met een aantal bijzondere functies, waaronder de mogelijkheid om draadloos met een andere Xo te communiceren binnen een afstand van twee kilometer. Prachtig, vooral als het werkt zoals het bedoeld is. In de praktijk blijkt echter dat 15 Xo’s in één ruimte soms de nodige moeite hebben om elkaar te vinden, laat staan daadwerkelijk te communiceren. De eerste groep docenten weet ondertussen precies waar ik het over heb, want vanochtend verliep niet alles even vlekkeloos tijdens het oefenen met een zogenaamde gedeelde chatsessie. Het idee is dat één persoon de chat activeert en de rest vervolgens uitnodigt om deel te nemen aan de activiteit. Klinkt eenvoudig, maar voor een paar Xo’s was de ochtendsessie waarschijnlijk wat aan de vroege kant, want sommige dames hadden de grootste moeite om aan te sluiten bij de door mij geïnitieerde chatsessie. Een paar keer opnieuw opstarten en de docenten een beetje afleiden dan maar, besloot ik, maar ook dat leidde niet in alle gevallen tot een gewenst resultaat. Bij het afsluiten van de les had ik dan ook het gevoel een paar dames een beetje teleurgesteld naar huis te moeten sturen. Tijdens de middagsessie met de andere groep leverde de gedeelde chatsessie daarentegen geen enkel probleem op en als ik niet beter wist zou ik denken dat iemand tijdens de lunch een paar slechte Xo’s had verwisseld met voorbeeldig werkende exemplaren. Nou ja, misschien moesten ze net als ik gewoon nog even warmdraaien en hadden ze daarom niet zoveel zin om meteen al maximaal te presteren. Want, zo weet ik intussen, de Xo is niet alleen een bijzonder apparaat, maar ook een erg eigenzinnig stukje techniek. Ben benieuwd of ze morgenvroeg wel alle 15 paraat staan.
Na een wat onrustige nacht word ik om kwart over vijf gewekt door mijn alarmklokje. Wat aan de vroege kant voor mijn doen, maar er staat dan ook iets belangrijks op het programma vandaag. In Maastricht is namelijk een (pers)bijeenkomst gaande om de introductie van de Xo op twee basisscholen nader toe te lichten. Een onderdeel van deze presentatie vormt het leggen van een verbinding met Rama, waar ik samen met de nieuwe burgemeester rond kwart over zes klaarzit om geskyped te worden, zoals dat heet. Om half zeven heb ik nog altijd geen teken van leven ontvangen uit Maastricht en de Alcaldesa (burgemeester) begint al wat onrustig om zich heen te kijken. Niet veel later komt er gelukkig toch een belsignaal binnen en alsof de afstand er niet toe doet, voeren we een beeldgesprek met wethouder Jacques Costongs, die de nieuwe Alcaldesa hartelijk feliciteert met haar verkiezingsoverwinning. Jacques vertelt verder dat met name de aanwezige kinderen het erg spannend vinden om live contact te hebben met Nicaragua, wat ik leuk vind om te horen. Na deze korte videoconferentie keer ik huiswaarts om wat te ontbijten en me een beetje voor te bereiden op de eerste les met de docenten, die om half tien gepland staat. De meeste dames zijn keurig op tijd en om kwart voor tien is de eerste groep compleet, wat hyperpunctueel genoemd kan worden voor Nicaraguaanse begrippen. Na een korte introductie gaan we (dan eindelijk) daadwerkelijk aan de slag met de Xo en een aantal maestras hebben het apparaat al opgestart voor ik er erg in heb. Ik vraag ze nog even te wachten met opstarten, en laat ze zien dat het exterieur van de Xo ook een aantal interessante functies herbergt. Naarmate de les vordert tekent zich een duidelijk verschil af tussen degenen die al enige computerervaring hebben, en zij die voor het eerst in hun leven een toetsenbord gebruiken (vaak de wat oudere dames). Het blijkt niet eenvoudig om de workshop voor alle deelnemers even interessant en leerzaam te houden, maar Babet en ik doen ons best en het lukt gelukkig aardig om iedereen bij de les te houden. Babet is overigens een medevrijwilliger van de Stedenband, die deze week is aangekomen in Rama om mee te helpen met een aantal activiteiten, waaronder het Xo-project. Het is een fijne ondersteuning, want ze spreekt behoorlijk Spaans en heeft een ruime ervaring met educatieve projecten, ook in het buitenland. Als de twee uur lestijd om zijn en ik de maestras vraag om de Xo af te sluiten zie ik een hoop beteuterde gezichten; het is kennelijk maar moeilijk afscheid nemen van het spelletje dat we ter afsluiting aan ze hebben voorgelegd. ’s Middags draaien we hetzelfde programma nog een keer af voor de tweede groep, die hoofdzakelijk uit dames van middelbare leeftijd bestaat, waardoor we wat meer uitleg moeten geven bij de verschillende onderdelen. Om toch ongeveer op hetzelfde punt te eindigen als de eerste groep slaan we de pauze over en werken we rustig maar gestaag door naar de eindstreep van les 1. Als ook de tweede groep met veel lofprijzingen over het wonderlijke groene apparaatje het lokaal verlaat, blijf ik achter met een goed gevoel over het resultaat van vandaag: een hoop enthousiaste mensen met een mooie nieuwe ervaring. Daar kunnen straks veel leerlingen hun voordeel mee doen.
Vandaag staat de ‘officiële’ presentatie van de Xo-pilot op het programma en ik moet toegeven, dat is best wel spannend. Want hoe zullen de docenten reageren op mijn verhaal, als ze me al kunnen verstaan tenminste? Nou ja, ik stel mezelf gerust met de gedachte dat ik in elk geval een Spaanstalig filmpje heb om te laten zien. Als Oniel en ik op de school arriveren stroomt het lokaal waar de vergadering gepland is al gauw vol met een twintigtal docenten, het schoolhoofd en nog wat andere belangstellenden. Terwijl ik de beamer wat fijner afstel neemt iedereen zijn plek in en zodra ik wil beginnen met mijn praatje realiseer ik me dat het allemaal vrouwen zijn die tegenover me zitten. Dat had ik niet verwacht, maar ergens bevalt het me wel en in mijn beste Spaans boer ik een paar zinnen op die kennelijk niet heel raar klinken, want enkele dames knikken alsof ze het begrepen hebben. Ook het filmpje wordt goed ontvangen en na afloop volgt zelfs een applausje. Als ik de docenten vervolgens drie Xo’s overhandig om alvast even uit te proberen worden ze pas echt enthousiast. De ingebouwde camera steelt zoals gewoonlijk de show, en ook nu wordt het ene na het andere kiekje geschoten (en vaak ook snel weer verwijderd want het blijven wel dames natuurlijk). Oniel en ik hoeven verder niet veel meer te doen want de Xo verkoopt zichzelf en aan het einde van de bijeenkomst zie ik dat de meesten staan te trappelen om donderdag te beginnen met het programma. Xo, here we go!!!
Niet alleen de docenten zijn nieuwsgierig naar de mogelijkheden van de Xo.
Het uitpakken van de Xo’s is een feest. Ook het installeren verloopt voorspoedig en op wat kleine aanpassingen na zijn de laptops klaar voor gebruik. Alleen de verloopstekkers die we in Managua hadden gekocht om de Europese adapters geschikt te maken voor Nicaraguaanse stopcontacten blijken niet te werken. We laten ons echter niet uit het veld slaan door deze kleine tegenslag, want al gauw komen we erachter dat met een kleine modificatie van het binnenwerk de verloopstekker alsnog perfect geleidt. Nu maar hopen dat we de twintig docenten snel bij elkaar kunnen krijgen om het pilot-programma aan hen voor te leggen. Dat gaat deze week in elk geval niet meer lukken, want zondag wordt de verkiezing voor de nieuwe burgemeester van Rama gehouden en om die reden hebben alle ambtenaren vandaag vrij. En maandag ook trouwens, dus het zal wel dinsdag of woensdag worden (en dat is de gunstige prognose). In Nicaragua speelt politiek overigens een belangrijke rol, zo niet de hoofdrol, want ze laat haar stem gelden in vrijwel alle aspecten van de samenleving. Zo heb ik me al door verschillende personen laten vertellen dat je voor veel banen alleen in aanmerking komt als je over de juiste politieke kleur beschikt. En wat vandaag juist is, is morgen weer verkeerd, dus een baangarantie zit er in zo’n geval ook al niet in. De twee grote partijen die elkaars bloed wel lusten en het bij elke verkiezing weer tegen elkaar opnemen zijn de socialistische Sandinisten enerzijds en de meer conservatieve Liberalen anderzijds. In de stad Rama is een grote aanhang van de Sandinisten te vinden, maar op het platteland zijn juist de Liberalen erg in trek. Dat de meeste boeren niets van de Sandinisten moeten hebben heeft vooral met het verleden te maken, want in de jaren na de revolutie (van 1979) hebben de Sandinisten op grote schaal grond onteigend voor de aanleg van staatsboerderijen, die uiteindelijk niet bleken te functioneren. Inmiddels hebben de Sandinisten hun revolutionaire veranderingsdrift een beetje beteugeld en regeren ze het land een stuk gematigder. Maar nog altijd wordt openlijk gevleid met oude helden als Che Guevara en natuurlijk generaal Sandino, de vader en inspirator van de Sandinistische gedachtegoed. Of Rama vanaf maandag een nieuwe Sandinistische burgemeester gaat verwelkomen is de vraag, aangezien de Liberalen statistisch gezien meer kans hebben om te winnen. De kandidaat van de Liberale partij is overigens een vrouw en het is dat ik hier niet mag stemmen, maar anders wist ik het wel.
